Tradycje, zwyczaje, przesądy,czy pogańskie zabobony? Mowa o pewnych czynnościach, jakie od lat wykonujemy,bądź się od nich powstrzymujemy, a które mają ścisły związek z wigilią Bożego Narodzenia.Niektóre są bardzo popularne, jak choćby wkładanie łuski od karpia do portfela,inne kultywowane przez wszystkich, jak dzielenie się opłatkiem czy sianko pod obrusem,a jeszcze inne traktujemy z przymrużeniem oka. Wszystkie jednak mają namzapewnić pomyślność i szczęście. Jakie zatem przetrwały do dzisiaj, a jakich jużnie znamy?

Doskonale wszyscy wiemy, że podczas wigilijnej kolacji dzielimysię opłatkiem, choć niewielu z nas pamięta, że zwyczaj ten pojawił się w Polscew drugiej połowie XVIII wieku. Znany jednak jest już od pierwszych wiekówchrześcijaństwa, kiedy dzielono się chlebem. Jest to symbol chęci pojednania ipogodzenia się z wrogiem czy osobą z nami skonfliktowaną. Poza tym, na wsi jesttakże zwyczaj dzielenia się opłatkiem ze zwierzętami. Dla nich przeznaczone są opłatkikolorowe, z którymi gospodarze po kolacji wigilijnej udają się do pomieszczeńinwentarskich.

Znamy także tradycję stawiania na wigilijnym stole dwunastupotraw, co ma symbolizować dwunastu apostołów uczestniczących w ostatniejwieczerzy, plus trzynasty opłatek. Są to dania postne, których, wedługstaropolskich zwyczajów u chłopów zazwyczaj było dziewięć. W Wielkopolsce dawniejjadano siną zupę konopną, kaszę jaglaną, kapustę z grzybami, polewkę z maku,makówkę, grzyby w oleju smażone i kluski z makiem. A wieczerzę wigilijnąrozpoczynano po pojawieniu się na niebie pierwszej gwiazdy. Dawniej wigilijnegostołu nie sprzątano do wypełnienia wszystkich wigilijnych obrzędów, czyli dopieropo powrocie z pasterki.

Każdy z nas, szykując wigilijny stół, ustawia jednododatkowe nakrycie. Jak tradycja mówi, jest ono uszykowane dla zbłąkanego wędrowca,bo tego dnia nikt nie powinien być samotny. Poza tym, każdej wigilijnej potrawynależy choćby spróbować, żeby nie omijały nas żadne przyjemności. Nieodzownejest także sianko pod obrusem, które nawiązuje do żłóbka w stajence, w którymzłożono małego Jezusa. Kolejna tradycja mówi o tym, że do końca kolacji niewolno wstawać od stołu, aby uniknąć nieszczęścia w rodzinie.

Tradycja przynoszenia dzieciom prezentów znana jest od XIIIwieku i nawiązuje do darów, jakie nowonarodzonemu Jezusowi przynieśli TrzejKrólowie. W Wielkopolsce podarunki pod choinkę, albo rózgi dla niegrzecznych przynosiłGwiazdor, a Mikołaj odwiedzał je 6 grudnia, czyli w swoje imieniny. Dzisiaj,pod wpływem zachodniej kultury, również wielkopolskie dzieci wierzą, żeprzynosi je Święty Mikołaj. Gwiazdor natomiast jest nadal popularny na terenachwiejskich, ale bardziej jako jeden z kolędników odwiedzających domy w wigilijnywieczór.

Znane powiedzenie mówi, że „jaka wigilia, taki cały rok”,dlatego tego dnia należy przestrzegać pewnych zasad. Jedni mówią: zabobony,inni, że to na wszelki wypadek, a kolejni, że tradycja. A mówią one o tym, że niewolno się sprzeczać i kłócić, a także płakać, bo niezgoda i smutek często będąobecne w naszym życiu przez cały najbliższy rok. Nie powinniśmy także robićjakichkolwiek przeróbek krawieckich i szyć, abyśmy przez cały rok nie musieli wszystkiegonaprawiać. Dawniej wierzono także, że umycie się w wigilijny poranek zimną wodąprzyniesie nam 365 radosnych dni.

Wielu z nas nosi w portfelach łuski od wigilijnego karpia,aby zapewnić sobie pieniądze przez cały rok. Aby ich nie zabrakło, niepowinniśmy także niczego pożyczać w wigilijny dzień. Warto natomiast tego dniadyskretnie sąsiadowi zabrać coś niezbyt kosztownego, co zapewni nam powodzenie winteresach. Niestety, przesąd nie mówi nic o tym, co zrobić, gdy sąsiad zgłosito na policję… Dlatego najlepiej następnego dnia oddać to, co zabraliśmy.

W wigilijny poranek, jako pierwszy, powinien do domu wejśćmężczyzna, bo to ma być wróżba na szczęśliwy rok. Takich, i podobnych wierzeńlub przesądów, jest wiele. Ale to tylko nasza sprawa, czy będziemy je stosować,czy nie. Co innego tradycje, które w naszych domach obecne są od lat.