Za chwilę koniec fortepianowego koncertu

Świat zmierza w kierunku maksymalnego ograniczenia wszelkichzanieczyszczeń, gazów – głównie CO2, które bardzo niekorzystnie wpływają nanasze środowisko. Kierunek ten to neutralność klimatyczna. Jest ona jedną zprzesłanek, która zadecydowała o tym, że ZE PAK uwzględnił w zapisach swojejstrategii koniec węgla w 2030 roku! Od tego momentu spółka ma produkować„zieloną” energię. Tu należy dodać, iż wielu twierdzi, że koniec wytwarzaniaenergii z brunatnego węgla nastąpi zdecydowanie wcześniej. Dla jegomieszkańców, ale przede wszystkim pracowników związanych z branżąpaliwowo-węglową informacja – która pojawiła się w drugiej połowie ubiegłegoroku – wywołuje nadal tak silne emocje, jak te, które towarzyszyły w latach50.-60. powstawaniu nowych odkrywek, budowaniu kolejnych elektrowni, huty, aleprzede wszystkim nowego industrialnego miasta. W planach Konin miał być, jakwiadomo, miastem ponad stutysięcznym. Porównanie tych dwóch wydarzeń jestpewnie dla wielu zaskakujące. Ale większość zainteresowanych tematem zgodzisię, że siła emocji ta sama, ale jakże dzisiaj różnią się one od tych sprzedponad 60 lat! Wówczas sukces budowy socjalistycznej gospodarki narodowej rodziłradość, wielką dumę m.in. z rosnących kominów elektrosiłowni. Niestety, dzisiajprzeciwnie, to: niepewność, strach, obawa przed tym co będzie. Kiedy w naszymregionie nastąpiły pierwsze zwolnienia górników, nieliczni (a może i wielu) jużdostrzegało nieuchronny koniec naszej gospodarki, która przez długie lataoparta była wyłącznie na trzech filarach tj.: kopalni, elektrowni i hucie –niczym jak na trzech nogach wielkiego fortepianu. Ale nikt nie spodziewał się,że nastąpi to tak szybko. Dzisiaj wielu przyzna, że w pierwszej kolejnościnajbardziej bolesne skutki tej sytuacji poniosą pracownicy ZE PAK. Masowezwolnienia, przy tym dodatkowo niski poziom ich aktywności zawodowej iprzedsiębiorczego ducha. A przecież na tym nie koniec.

Na szczęście mówi się, że natura nie znosi próżni. Całarzeczywistość także. Zatem trzeba coś zmienić, a więc: przekształcić gospodarkęw kierunku neutralnej dla klimatu, kreować alternatywne gałęzie gospodarki,spowodować, aby pojawiły się nowe miejsca pracy, nowe technologie zapewniającestabilność gospodarczą, w tym także i stabilność społeczną w całym regionie.Aktywować i przygotować mieszkańców do podjęcia nowych wyzwać w różnychobszarach.

I to właśnie jest proces TRANSFORMACJI – pojęcie takostatnio popularne.

Agata Kuźmińska – Prezeska Instytutu Zielonej Przyszłości,która działa od trzech lat na rzecz Sprawiedliwej Transformacji WielkopolskiWschodniej, miłośniczka ładu przestrzennego z pewnością nie jest odosobniona wposługiwaniu się zamiennie dwoma pojęciami: transformacja i rozwój. Rozmawiającwielokrotnie na temat tego procesu z pełną dla siebie i dla powagi tematuodpowiedzialnością powtarza do znudzenia: – Transformacja to szansa na rozwój.Tylko tak możemy uświadomić sobie ten proces. Jestem z wykształcenia planistąprzestrzennym ze specjalnością: rozwój i rewitalizacja miast i obszarówwiejskich. Patrzę na region jak na niezwykle skomplikowany systemwspółistniejących ze sobą zależności. To system określany rozwojemzrównoważonym, w którym muszą uzupełniać się i przeplatać zarówno wątkigospodarcze, jak społeczne i środowiskowe. Żadna z tych sfer nie może poprawniefunkcjonować, bez dobrego funkcjonowania dwóch pozostałych. I dalej dodaje:

Nasz region wymaga dzisiaj dynamicznego rozwoju i to wróżnych kierunkach, aby zapewnić mieszkańcom, w przyszłości wysoką jakość ichżycia.

Okazuje się jednak, że Wielkopolska Wschodnia nie jestjedynym regionem w kraju, jak i w całej Europie, która właśnie w obecnym czasiezmaga się ze skutkami odejścia od sektora związanego z wykorzystaniem paliwkopalnianych. Pamiętajmy, że wszyscy zmierzamy do neutralności klimatycznej,zatem to problem globalny. I tu z pomocą ruszyła Komisja Europejska, któraopracowała mechanizm tzw. Sprawiedliwej Transformacji, czyli takiej, którauwzględni potrzeby wszystkich mieszkańców poszczególnych regionów, otrzyma ichakceptację, a przede wszystkim skupi się na różnych obszarach tj.:gospodarczych, społecznych, edukacyjnych, środowiskowych itd. I tu uwaga. Niemożna w żaden sposób jej utożsamiać tylko z transformacją węglowo-energetyczną.Już w 2015 roku Międzynarodowa Organizacja Pracy opracowała sposób, wytyczne,wręcz „przepis”, aby przeprowadzić transformację w sposób sprawiedliwy, abytransformacja objęła wszystkie obszary regionalnej rzeczywistości.

Choć jest ona nieunikniona, dzisiaj już wiadomo, że abyprzyniosła regionom przede wszystkim korzyści wymaga ogromnego wsparciafinansowego. Temu będzie służyć Fundusz narzecz SprawiedliwejTransformacji (FST), a Polska otrzyma największą jego część na pomoc ludziom wdostosowaniu się do nowego modelu gospodarki – to decyzja Rady UE.

Cztery powiaty: koniński, kolski, słupecki i turecki, jakoregion, tak dużego wsparcia finansowego jeszcze nigdy nie otrzymał. Kiedy i ktoz niego skorzysta, jakie działania będą z niego finansowane będziemy o tymwielokrotnie informować czytelników.

Droga przekształcenia regionu przemysłowego w kierunkugospodarki neutralnej dla klimatu wraz z jego wielkoobszarowym otoczeniem jestjeszcze długa, a pojawią się na niej – i to z pewnością przeszkody, którenależy pokonać. Zanim będziemy realizować ambitne zadania finansowane zprzyznanego nam Funduszu Sprawiedliwej Transformacji warto zaprezentować dokonanejuż przez samorządy, organizacje pozarządowe działania, które doskonale wpisująsię w obszar transformacji, a niekoniecznie identyfikowane są przez mieszkańcówz tym procesem, a powinny. Są w regionie gminy, które nie tylko aktywnie w tymkierunku działają, ale też mają już przygotowane plany na przyszłość.

Grzegorz Maciejewski – wójt gminy Kazimierz Biskupi ostatniona spotkaniu z nami opowiadał: – Już w chwili objęcia stanowiska wójta gminyKazimierz Biskupi, w listopadzie 2018 roku, zdawałem sobie sprawę, jak ważnedla naszej gminy jest zamknięcie sektora paliwowo-energetycznego w naszymregionie. W I kwartale 2019 roku służby gminne wykonały zbilansowaniewszystkich nieruchomości gruntowych należących do PAK KWB SA, Skarbu Państwa iKOWR-u. Równolegle przystąpiliśmy do rozmów z zarządem kopalni dotyczącychuregulowania stanu prawnego obiektów drogowych będących własnością Kopalni, ależących w granicach administracyjnych gminy. W grudniu 2019 roku podpisaliśmyakt notarialny regulujący stan prawny nieruchomości, co spowodowało przejęcieponad 20 hektarów – będących własnością kopalni – z przeznaczeniem poddziałalność gospodarczą. Dzisiaj już przystępujemy do sporządzenia miejscowegoplanu zagospodarowania przestrzennego przeznaczając tereny pod aktywizacjęgospodarczą. Jesteśmy pierwszą gminą, która uregulowała stan prawnynieruchomości z kopalnią. To niejedyne nasze działania. W grudniu 2020podpisaliśmy akt notarialny przejmując 120 hektarów gruntów pokopalnianych wrazze zbiornikiem w Kozarzewku. Jesteśmy na etapie sporządzania koncepcjizagospodarowania tego terenu. Warto też wspomnieć, że jako pierwsi prowadzimyprogram pilotażowy dotyczący zatrudniania pracowników ZE PAK SA przez gminęoraz podmioty, których założycielem jest gmina. Od 1 lipca, zgodnie zporozumieniem, pracownicy ZE PAK SA, mieszkańcy naszej gminy, zostaną u naszatrudnieni. Jako gmina jesteśmy przygotowani z miejscowym planemzagospodarowania przestrzennego, który przewiduje umiejscowienie 34 elektrowniwiatrowych oraz 300 hektarów pod farmy fotowoltaiczne.

To jest tylko jeden z wielu przykładów. A takich mamynaprawdę sporo. Jesteśmy świadkami budowania nowej tożsamości regionalnej, adużo już się zadziało w tym obszarze. Dlatego zdecydowaliśmy się na realizacjęnowego redakcyjnego projektu pt.: ZIELONA PRZYSZŁOŚĆ WIELKOPOLSKI WSCHODNIEJ.Na łamach tygodnika „Przegląd Koniński” będziemy cyklicznie publikowaćmateriały prezentujące zrealizowane projekty (nie same starania), któredoskonale wpisują się w trwający proces transformacji.

Chcemy w ten sposób poszerzyć wiedzę na temat pozytywnychzmian, jakie już zachodzą w regionalnej gospodarce i budowaniu powęglowejprzyszłości, w której zanieczyszczenia będą ograniczone do poziomu takiego,który nie będzie już szkodliwy dla naszego życia i zdrowia. Czy zatem niemożemy nazwać tej przyszłości ZIELONĄ?

W kolejnym wydaniu: Czy potrzebna jest nam nowa markaregionu Wielkopolska Dolina Energii i w czym ona nam pomoże?