Szkoły, boiska, hale sportowe, drogi, wodociągi, kanalizacjasanitarna, gminna oczyszczalnia i przydomowe oczyszczalnie ścieków – to tylkoczęść materialnych osiągnięć 30-lecia samorządu terytorialnego w GminieKawęczyn. Stoją za nimi konkretne decyzje, działania i całkiem realnepieniądze. Kto jednak sądzi, że sukces kawęczyńskiej wspólnoty samorządowej natym się kończy, jest w błędzie. Mieszkańcy Gminy z dumą prezentują osiągnięciapolityki społecznej: Środowiskowy Dom Samopomocy Społecznej w Młodzianowie,który jest pokłosiem rozpoczętej przed wielu laty współpracy z Fundacją Barka,państwa Sadowskich. To również z tej gminy pochodzą mistrzowie świata wzawodach pożarniczych rozgrywanych według regulaminu CTIF. Nadal rolnicza wcharakterze Gmina Kawęczyn należy do grona najmniej zamożnych gmin powiatutureckiego i województwa wielkopolskiego, a jednak dorobek ostatnich 30 latpotwierdza opinię Jana Nowaka, że samorządność jest czymś najlepszym, co mogłozdarzyć się Polakom w ostatnich latach. – Według mnie to właśnie samorządnośćpozwoliła na optymalne wykorzystanie warunków i możliwości w jakich przyszłonam funkcjonować – jest przekonany wójt. Z okazji 30-lecia planowana jestokolicznościowa publikacja, w której znajdą się biogramy ludzi związanych zsamorządem Gminy Kawęczyn. – W ten sposób chcemy im wszystkim podziękować –zapowiada wójt.

Pierwsza sesja odrodzonego po II wojnie światowej samorządugminnego odbyła się 7 czerwca, wybrano wówczas przewodniczącego i komisje RadyGminy w Kawęczynie. Dwa tygodnie później, 21 czerwca, rada wybrała ze swojegogrona Zarząd Gminy i Wójta. Został nim Jan Nowak, który przypomina, że nowewładze zmagały się z wieloma niewiadomymi. Dopiero w styczniu 1995 roku w życieweszła ustawa o rachunkowości, rok wcześniej ustawa o zamówieniach publicznych.Jednak najtrudniejsze z czym przyszło się mierzyć nowej samorządowej władzybyły duże oczekiwania mieszkańców. – Brakowało praktycznie wszystkiego.Gminnych bitych dróg było niewiele więcej jak pół kilometra: jedna betonowamierzyła około 400 metrów, druga asfaltowa jakieś 300 metrów. Podobnie wyglądałmaterialny stan oświaty, odziedziczyliśmy dwie rozpoczęte inwestycje: szkołę wKowalach Pańskich i w Kawęczynie, którym daleko było do półmetka. To był czasnadrabiania ogromnych zaległości – wspomina Jan Nowak.

Nie lepiej wyglądała gospodarka wodno-ściekowa, tylkoniewiele więcej jak połowa posesji miała dostęp do wody z gminnego wodociągu.Jeszcze gorzej wyglądał stan gminnej kanalizacji. Zadanie budowy oczyszczalnidla gminy takiej jak Kawęczyn było nie lada wyzwaniem i to zarównokoncepcyjnym, jak i ekonomicznym. Budżet Gminy nie mógł liczyć na wpływypodatkowe z działalności KWB Adamów czy elektrowni Adamów, jak to miało miejscew gminach pokopalnianych. – To byłykolosalne różnice, budżety tych gmin były jeszcze raz takie – przypomina wójtNowak.

Kiedy u jednych nastało kopalniano-energetyczne eldorado,Gminę Kawęczyn co pół roku dotykały grupowe zwolnienia. Stan upadłościogłaszały zatrudniające dotąd mieszkańców zakłady: Spółdzielnia KółekRolniczych, Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” czy Rolnicza SpółdzielniaProdukcyjna.

W takich warunkach nowy samorząd stanął przed wielomawyzwaniami. Jedno z nich do tej pory czasem spędza sen z oczu włodarzy. Oświata.Dzieci w Kawęczynie uczyły się w rozsypującym się budynku, będącym częściąprzedwojennych zabudowań ziemiańskich. W 1989 roku rozpoczęto budowę nowegoobiektu szkolnego, do 1990 roku wylano ławy fundamentowe i wymurowano ścianypiwnic – tyle pozostawili nowemu samorządowi poprzednicy. Niewiele bardziejzaawansowany był stan inwestycji w Kowalach Pańskich, rozpoczętej w 1989 roku.Należy dodać, że przejęcie oświaty przez gminy nastąpiło dopiero 1 stycznia1996 roku. – Jednak my obiekty oświatowe budowaliśmy od początku i jesienią1994 roku oddaliśmy do użytku placówkę w Kowalach, a w styczniu 1995 rokuszkołę w Kawęczynie. Potrzebowaliśmy tylko czterech lat, by zakończyć topotężne zadanie, które było jak na tamte czasy wykonane w iście muranowskim stylu– przyznaje Nowak. Nie byłoby to możliwe bez funduszy z zewnątrz. Dziękizaangażowaniu ówczesnego posła, a później senatora Ireneusza Niewiarowskiego,udało się pozyskać pieniądze na ten cel z fundacji Balazsa, czyli EuropejskiegoFunduszu Rozwoju Wsi Polskiej. Gmina otrzymała na każdą z inwestycji wsparcie wwysokości 400 milionów starych złotych, co stanowiło około 10 proc. budżetu. Took. dwóch milionów złotych na jedną i drugą szkołę, przeliczając na dzisiejszewartości. W tym samym czasie trwała rozbudowa Szkoły Podstawowej w Skarżynie,którą rozpoczęto w 1992 a zakończono 17 października 1996 roku. Rok późniejzakończyła się budowa sali sportowej w Kowalach Pańskich (październik 1997roku). W 1998 roku rozpoczęto również budowę sali sportowej w Kawęczynie, którąoddano do użytku 17 października 2001. Zbiegło się to praktycznie z reformąoświaty z 1999 roku, która do struktury oświatowej wprowadziła trzyletniegimnazja. Powstała konieczność poszerzenia bazy szkolnej. W 2003 rokurozpoczęto budowę szkoły w Tokarach, budynek uroczyście oddano do użytku 1września 2010 roku. Nie można było zapomnieć o Gminnym Przedszkolu, którerównież zmodernizowano. W ramach projektu pod nazwą „Budowa lokalnych centrówrekreacyjnych – budowa i urządzenie placów zabaw w Kawęczynie, KowalachPańskich-Kolonia, Skarżynie i Tokarach Pierwszych” zagospodarowano pięć placówzabaw. Gmina skutecznie postarała się o dofinansowanie na to zadanie wwysokości 299.000 złotych i z październikiem 2011 roku zakończono ichrealizację.

W 1990 roku niewielu przypuszczało, że samorządom przyjdziesię mierzyć z takimi wyzwaniami, jak budowa oczyszczalni ścieków, nie mówiącjuż o gospodarce odpadami komunalnymi. Że to samorządy będą odpowiedzialne zabudowę i funkcjonowanie składowisk i wysypisk śmieci, a później powstanieinstalacji ich odzyskiwania i utylizacji.

Już w 1997 roku gmina staje przed koniecznością budowyoczyszczalni ścieków. – W okolicy wiele gmin postawiło na oczyszczalnie typuLemna, ale mnie od początku nie podobało się zastosowane w nich rozwiązaniatechnologiczne, nie wyobrażałem sobie, że proces oczyszczania, którego głównymmechanizmem jest wodna rzęsa, może w naszych warunkach klimatycznych przebiegaćsprawnie także zimą – wyjaśnia Jan Nowak. Z pomocą przychodzi poseł IreneuszNiewiarowski, informując, że jest możliwość przyjrzenia się działaniuoczyszczalni typu Crowna, jakie budują Niemcy na terenach byłego NRD. Barierąokazują się znów pieniądze. Nowoczesna, mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia,to wydatek co najmniej dwóch milionów złotych. Do tego konieczna jest budowasiedmiokilometrowego kolektora sanitarnego, co oznacza kolejny wydany milion.Mieszkańcy i radni nie są wcale skłonni tak słono płacić za ścieki, czyli za to,co dotąd spływało do rowu. – Wiele trudu wymagała zmiana myślenia – przypominaburzliwe spotkania w sołectwach wójt Nowak. Na inwestycję proekologiczną gminaotrzymała niewielkie dofinansowanie z Powiatowego Funduszu Ochrony Środowiska,wsparcie udało się także pozyskać z ministerstwa, a na resztę zaciągniętopożyczki i kredyty. Budowa trwała około 9 miesięcy i zakończyła się w lipcu1999 roku. W latach 2001-2002 powstał kolejny odcinek kolektora sanitarnego wmiejscowościach: Kawęczyn, Kowale Pańskie, Kowale Pańskie-Kolonia, Ciemień,Dziewiątka (częściowo), łącznie około 25 km. Zmodernizowano też hydrofornie wTokarach, Marcjanowie i Kowalach Pańskich-Kolonia. Powstały wodociągi wMarcjanowie, Stanisławie Będziechowie, Żdżarach, Dzierzbotkach, Dziewiątce iMłodzianowie. Od 2017 roku Gmina Kawęczyn wychodząc naprzeciw oczekiwaniommieszkańców rozpoczęła budowę przydomowych oczyszczalni ścieków. Łączniewybudowano 127 instalacji, do realizacji przygotowywanych jest kolejnych 45.

Od 1990 roku wybudowano w gminie około 60 km nowych dróg,corocznie powstawało ich od 1,5 do 2,5 kilometrów.

Kapitał społeczny w Gminie Kawęczyn zawsze był równie ważnymczynnikiem rozwoju co działania gospodarcze. W 1997 roku władze gminy nawiązaływspółpracę z Fundacją Pomocy Wzajemnej Barka Barbary i Tomasza Sadowskich,dzięki czemu jeden z wielu prowadzonych przez fundację domów pomocy powstał wMłodzianowie. Budynek po byłej szkole, tak zwanej Tysiąclatce, zyskał noweprzeznaczenie i gospodarzy. Było to jedyne takie miejsce w regionie, gdzie azylmogły znaleźć osoby, którym z różnych przyczyn nie powiodło się w życiu. Bardzoszybko okazało się, że z pomysłu Gminy Kawęczyn zaczęły korzystać także innegminy, znajdując tu miejsce dla swoich mieszkańców. Inicjatywa wyzwoliła impulslokalny, Stowarzyszenie Kawęczyńskie Towarzystwo Rozwoju we współpracy z gminąprzygotowały projekt „Wspólna przyszłość – program reintegracjispołeczno-zawodowej w Centrum Integracji Społecznej w Młodzianowie”. Pomysłpowołania Centrum Integracji Społecznej uzyskał ponad 1,2 mln złotych wsparciaw ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Nabyte przez lata doświadczenie w pracy socjalnejzaowocowało bezproblemowym zdobyciem uprawień i funduszy na prowadzenieŚrodowiskowego Domu Samopomocy Społecznej, który funkcjonuje teraz wMłodzianowie. Efekty pracy z osobami obciążonymi deficytami umysłowymi sąnajwiększym argumentem, potwierdzającym, że decyzje podjęte przed laty byłysłuszne.

Wkrótce w Kawęczynie zostanie oddany do użytku GminnyŻłobek. Budowa realizowana jest z programu Maluch +, z którego Gmina Kawęczynuzyskała dofinansowanie w wysokości 875.000 zł. Od września nastąpi wyposażaniebudynku w takie elementy, jak meble, zabawki, sprzęt sportowy, pomoceedukacyjne oraz rekrutacja wykwalifikowanej kadry. Na wyposażenie orazfunkcjonowanie żłobka Gmina Kawęczyn pozyskała również środki zewnętrzne zprojektu pt.: „Gmina Kawęczyn wspiera najmłodszych mieszkańców”, realizowanegoze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Wielkopolskiego nalata 2014-2020. Projekt potrwa do 30 września 2022 r. a jego wartość to1.836.095,76 zł.

Efektem polityki społecznej są także sukcesy MłodzieżowychDrużyn Pożarniczych, które dziewięciokrotnie zdobyły tytuł Mistrza Polski, a wroku 2015, podczas XX Międzynarodowych Spotkań Drużyn Pożarniczych,startujących według regulaminu CTIF, po raz pierwszy reprezentacja Polski zGminy Kawęczyn MDP CTIF Głuchów zdobyła tytuł Mistrza Świata. Opróczsatysfakcji, dumy i radości zaangażowanie środków finansowych i sił ludzkich wprzygotowanie drużyn do uczestnictwa w takiej rywalizacji otworzył także oknona świat młodym mieszkańcom gminy. – Pomysł, żeby zaszczepić w naszej gminiesport strażacki, przedstawiony przez byłego zastępcę komendanta PaństwowejStraży Pożarnej w Koninie Feliksa Grzelki okazał się trafiony – jest przekonanywójt Nowak. – Dzięki temu setki dzieciaków w wieku 12-15 lat z prowincjonalnejgminy o charakterze wiejskim zwiedziło Polskę i Europę. Zobaczyły Finlandię,Chorwację, Austrię, Czechy, Włochy czy Francję – podkreśla wójt.

W Gminie od 1996 roku działa klub LZS „Orzeł” Kawęczyn,który w 2011 roku z okazji 15-lecia został przemianowany na Gminny KlubSportowy „Orzeł” Kawęczyn. Nie brakuje więc i obiektów sportowych, które stalesą unowocześniane i modernizowane. Tak jak powstałe w 1996 roku boisko wTokarach, które w 2010 w ramach projektu pn.: Sprawni jak nasi dziadowie”,powiększyło się o budynek zaplecza socjalno-sanitarnego i trybuny ziemne. Koszttej inwestycji wyniósł 558.957,82 zł, z czego 75 proc. otrzymano ze środkówSamorządu Województwa Wielkopolskiego. W 2012 zakończono budowę boiskawielofunkcyjnego do tenisa i koszykówki przy Szkole Podstawowej w Tokarach. Nazadanie otrzymano blisko 66 tys. zł z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich nalata 2007-2013 (działanie „Odnowa i rozwój wsi”). Poza tym, w gminie jestwielofunkcyjne boisko w Kowalach Pańskich, Zespół boisk Moje Boisko „Orlik”2012 w Kawęczynie oraz rekreacyjne place zabaw, m.in. w sołectwach: Żdżary,Kowale Pańskie, Kawęczyn, Skarżyn i Tokary.

Większości z tych zadań nie można byłoby wykonać, gdybygmina nie sięgała po środki europejskie. – Nie chciałbym znaczenia wejściaPolski do Unii Europejskiej przyrównywać do wydarzenia, jakim był przykładowoChrzest Polski, ale dało ono lokalnym wspólnotom ogromną szansę na odrobieniezaległości – uważa wójt Nowak. Zwłaszcza dla wiejskich społeczności był toimpuls prorozwojowy, pojawiły się pieniądze na świetlice wiejskie, działaniaekologiczne i wzmacniające więzi społeczne a także wyjątkowo ważne dla młodychmieszkańców terenów wiejskich projekty edukacyjne, wyrównujące szanse. Takimsztandarowym przykładem jest „Przedszkolaki na start”. Dziękiwspółfinansowanemu z Europejskiego Funduszu Społecznego projektowi można byłouruchomić oddziały przedszkolne w czterech placówkach oświatowych. Skorzystałoz tego łącznie 87 dzieci w wieku 3-5 lat. Do 2014 roku Gmina Kawęczynrealizowała projekt pt. „Nasze dzieci – nasza przyszłość”, współfinansowany zProgramu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Jego celem było wyrównywanie szansedukacyjnych uczniów z utrudnionym dostępem do edukacji i zapewnienie wysokiejjakości usług edukacyjnych. Gmina otrzymała na to 1.637.038 zł, w projekcieuczestniczyło 244 dzieci z gminnych szkół. Z Europejskiego Fundusz RozwojuRegionalnego w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego nalata 2014-2020 wykonana została termomodernizacja obiektów użytecznościpublicznej w Gminie Kawęczyn. Całkowita wartość projektu wynosiła 3.351.003 złbrutto, a wartość dofinansowania: 2.799.775 zł brutto. Wszystkie realizowaneprojekty podniosły jakość życia mieszkańców gminy.

Od ponad dwóch dekad w Kawęczynie odbywają się zawody konne.Gmina była prekursorem tej hippicznej mody, która zyskała na popularności wPowicie Tureckim. Od roku 1999 do 2003 odbywały się Regionalne Zawody w Skokachprzez Przeszkody, od roku 2004 do 2016 Regionalne Zawody w Skokach przezPrzeszkody oraz Otwarte Mistrzostwa Gminy Kawęczyn w Powożeniu Zaprzęgami, a odroku 2017 do 2019 tylko Otwarte Mistrzostwa Gminy Kawęczyn. Wielu późniejszychjeździeckich mistrzów Polski, rozpoczynało swoje kariery na parkurze wKawęczynie, jak choćby Andrzej Opłatek, który startował w zawodach w 2009 roku.

W życiu Gminy bardzo duże znaczenie odgrywają społeczneaktywności, które realizują się przez stowarzyszenia, na przykład przezOchotnicze Straże Pożarne. Od 1983 do roku 2008 funkcjonował w gminie ZespółSami Swoi, a od roku 2017 do chwili obecnej Zespół Kawęczyniacy. Poza tym naterenie gminy działa 18 organizacji pozarządowych. Do najważniejszych należą:Stowarzyszenie Kawęczyńskie Towarzystwo Rozwoju wraz z Kołem Miłośników Dziejówi Tradycji Regionu w Kawęczynie, Stowarzyszenie Kawęczyńskie Forum Rodziców,Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Szkoły w Tokarach, SkarżyńskieStowarzyszenie Osób z Inicjatywą oraz Stowarzyszenie „Rozwoju Koła GospodyńWiejskich i Sołectwa Tokary”. Od 1992 roku działa tu także Stowarzyszenie KołoGminne Wielkopolskiego Stowarzyszenia Sołtysów. Piękną tradycję ma istniejącaod 1935 roku Orkiestra Dęta przy OSP Tokary, której kapelmistrzem był EugeniuszGrzelak, a po nim funkcję tę objął Adrian Wałowski.

Gmina stara się spisywać dla potomnych historię a takżeodtwarzać ją dla obecnych. Wydano monografię Gminy Kawęczyn, której autoremjest ks. Henryk Witczak, ukazało się też kilka podobnych opracowańmonograficznych. Od 25 lat wydawany jest tu „Kawęczyniak”. W roku 2018reaktywowało się 12 Kół Gospodyń Wiejskich, po 20 latach w Szkole Podstawowej wTokarach odżyła idea skautingu i powołano tam Drużynę Harcerską.