Okresod kwietnia do czerwca to najlepszy czas, by spotkać i z bliska przyjrzeć siękrajowym gatunkom gadów. Niska, słabo jeszcze rozwinięta roślinność ułatwiawykrycie węży i jaszczurek. Właśnie teraz odbywają one sezon godowy, ajednocześnie bardzo dużo czasu poświęcają na wygrzewanie się na słońcu.

O ile do jaszczurek większości z nasodczuwa sympatie, to spotkanie z wężami budzi zazwyczaj lęk. Warto pamiętać, żegady są zagrożoną grupą kręgowców, cierpiącą głównie za sprawą niszczenia iprzekształcania siedlisk, ale także bezmyślnego tępienia, pomimo że wszystkiesą gatunkami chronionymi. Obecnie największym zagrożeniem oprócz działalnościczłowieka, są dla nich zmiany klimatu, anomalie pogodowe, w tym susze, chorobyi gatunki inwazyjne. Dlatego, jeśli żyją w waszym sąsiedztwie, to warto jepoznać i docenić ich wyjątkowość.

Obecnie do najczęstszych spotkańdochodzi z zaskrońcem zwyczajnym, który jest najpospolitszym wężem żyjącym wnaszym kraju. Łatwo go rozpoznać, ponieważ ma charakterystyczne plamy nagłowie, od których pochodzi jego nazwa w języku polskim. Ten duży, bodorastający nawet do ponad metra gatunek, widywany jest zazwyczaj w pobliżuzbiorników wodnych i mokradeł. Przebywa tam, ponieważ jego dieta składa sięgłównie z płazów, a czasami ryb. Potrafi migrować w poszukiwaniu ofiar idogodnych siedlisk, dlatego czasami pojawia się w zupełnie przypadkowychmiejscach.

W niektórych rejonach nadal dość częstomożna spotkać żmiję zygzakowatą, która jako jedyny gatunek gada żyjący w Polscejest jadowity. Węże te nigdy same nie atakują, chyba że próbujemy je łapać lubnadepniemy na nie. Są bardzo płochliwe, a w trakcie spotkania zazwyczajzamierają w bezruchu lub bardzo szybko próbują zejść nam z drogi. Przez wiekibyły bezmyślnie tępione, dlatego teraz w wielu miejscach w kraju jużpraktycznie nie występują. Żmije są niewielkimi wężami, bo dorastają średnio dookoło 60 cm.

Kolejnym bardzo ciekawymi równieniepozornym gatunkiem co poprzedni, bardzo często mylony ze żmiją, jest gniewoszplamisty. Ten smukły i ciepłolubny wąż żywi się wyłącznie innymi gadami, w tymgłównie jaszczurkami, dlatego spotykamy go praktycznie tylko w dobrzezachowanych i złożonych ekosystemach. Jest gatunkiem rzadkim, chociaż wostatnich latach dzięki projektom z zakresu nauki obywatelskiej, udało sięwykryć wiele jego nowych stanowisk w całym kraju. W Wielkopolsce najliczniejspotkać możemy go w Puszczy Noteckiej i jej okolicach, na pozostałym obszarzenaszego województwa stwierdzono, tylko pojedyncze osobniki, żyjące w małychizolowanych populacjach. Każde spotkanie z tym gatunkiem, warto spróbowaćudokumentować, a fotografie przysłać do herpetologów. Bez wiedzy o jegorozmieszczeniu nie mamy możliwości skutecznie chronić tego gatunku.

Na południu Polski spotkać można jeszczewęża eskulapa żyjącego już praktycznie tylko w dolinie Sanu orazherpetologiczne odkrycie ostatnich lat zaskrońca rybołowa na ŚląskuCieszyńskim. Niektórzy błędnie, jako węże oznaczają padalce, czyli beznogiejaszczurki.

Jak należy zachować się, gdy spotkamypodczas spaceru lub w naszym ogródku węża – kluczowe, by dać mu zwyczajnieuciec i by go nie niepokoić. Strach przed wężami ma podłoże ewolucyjne, dlategociężko się go wyzbyć. Mimo to, warto nabyć umiejętność rozpoznawania krajowychgatunków węży i mieć wiedzę, które z nich żyją w naszym najbliższym otoczeniu.Jest to szczególnie istotne wobec narastającego problemu porzucania gatunkówegzotycznych, czy też zwierząt, które uciekły „terrarystom”. Zjawisko toobserwujemy szczególnie często w okresie wiosenno-letnim w dużych miastach. Wtakim przypadku zawsze należy wzywać odpowiednie służby i zachować wszelkąostrożność, ponieważ zdarza się, że odławiane są egzotyczni przedstawicielagatunków jadowitych i niebezpiecznych.

Swoją wiedzą na temat węży podzielił siędr inż. Mikołaj Kaczmarski, Katedra Zoologii UPP. – Jeżeli interesują Państwa tefantastyczne zwierzęta, to zapraszam na wykład otwarty: Wśród zaskrońców, żmij,pytonów i boa — węże w naszym otoczeniu i dlaczego budzą w nas strach, któryodbędzie się: w czwartek 25.05.2023 r. o godzinie 15:00, w Poznaniu w CollegiumMaximum, ul. Wojska Polskiego 28, sala A.

ach