Kiedyś obchodzony, dzisiaj nieco zapomniany. Myślę o Dniu Zwycięstwa, czyli o zakończeniu II wojny światowej. Kiedyś obchodzony 9 maja, obecnie większość uroczystości, zazwyczaj zresztą skromnych, obchodzi się 8 maja. Obie daty są uznawane na świecie za moment zakończenia II wojny światowej. W Europie Zachodniej, a od niedawna także w Polsce, oficjalnym Dniem Zwycięstwa jest 8 maja. Tego dnia w 1945 roku, o godz. 15.00, ogłoszono koniec wojny. Dzień wcześniej, 7 maja, Niemcy podpisały swoją kapitulację w Reims (Francja), w obecności przedstawicieli Wielkiej Brytanii, Francji i ZSRR.

Polscy historycy różnią się w ocenie znaczenia 8 maja 1945 roku dla Europy i naszego kraju.
Według jednych badaczy, koniec wojny w Europie oznaczał zwycięstwo nad nazizmem i ocalenie narodu polskiego przed biologiczną zagładą. Dla innych historyków, 8 maja jest dniem klęski narodów wschodniej Europy, oddanych przez zachodnich aliantów pod panowanie ZSRR. Wielu z nas, bowiem uważało i nadal uważa, że w maju 1945 r. koniec jednej okupacji oznaczał rozpoczęcie kolejnej.

W istocie rzeczy dopiero kryzys całego systemu pojałtańskiego w Europie, kryzys ZSRR umożliwiły wyzwolenie naszego kraju, w czym polskie społeczeństwo, o czym się dziś zapomina, odegrało rolę prekursorską w skali całej Europy środkowowschodniej. Tylko upadek "Jałty" w skali globalnej otworzył Polsce drogę do pełnej suwerenności, drogę do rozwoju we współpracy z całą demokratyczną Europą

Trudno się dziwić, iż 6 lipca ambasador RP w Londynie Edward Raczyński, przedstawiając protest swego rządu wobec decyzji wielkich mocarstw, stwierdzał: "Wojna, która rozpoczęła się w obronie integralności i niepodległości Polski, kończy się pozbawieniem jej niepodległości i oddaniem kraju pod kontrolę obcego mocarstwa.”

Trzeba jednak pamiętać, że zakończenie II wojny, to klęska III Rzeszy, czyli agresora, który napadł na nasz kraj 1 września 1939 roku. Natomiast podział Europy po wojnie to decyzja wielkich mocarstw,. My Polacy nie mieliśmy na to żadnego wpływu. Ani jako naród, ani nasz rząd.Wojna poczyniła ogromne straty. Polska straciła 6 mln obywateli. Biorąc pod uwagę liczbę przedwojennych mieszkańców, to właśnie my ponieśliśmy najkrwawszą ofiarę tej wojny. Z drugiej strony, po wojnie udało się utrzymać państwowość. Wielu powie, że ograniczoną, ale na szczęście nie staliśmy się kolejną republiką ZSRR. Polska uniknęła losu Litwy czy Łotwy. Trzeba o tym pamiętać oceniając tamten okres. Historię powinno zostawić się historykom. A politycy powinni zająć się teraźniejszością. Zamknąć wreszcie przeszłość i myśleć o budowaniu przyszłości. Nic przecież nie daje grzebanie w papierach i wyciąganie ich do politycznych rozgrywek. Sami burzymy swoje autorytety. Warto spojrzeć chociażby na Stany Zjednoczone. Tam przegrany w ostatnich wyborach prezydenckich McKein powiedział do swoich zwolenników „dziś najważniejsze są Stany Zjednoczone Ameryki, musimy iść razem”. Powinniśmy się uczyć współpracować a nie szukać różnic za wszelką cenę. Dotyczy to zarówno wielkiej polityki, jak i tej lokalnej.  Wracając do rocznicy zakończenia wojny, spróbujmy wyciągnąć z tej tragicznej lekcji historii właściwe wnioski. Niech fachowcy historycy bez obciążeń osobistych zarówno tych z lewej jak i z prawej strony obiektywnie ocenią ten trudny okres do 1989 roku.

Mam wrażenie, że dziś często niechętnie wracamy do tej rocznicy a może się jej wstydzimy?

Stefan Dziamara